CPJ, gazetecinin güvenlik rehberi

CPJ Güvenlik Tavsiyeleri: Korona virüs salgınını haberleştirirken

Bu Dillerde De Mevcut English, Español, العربية, Português, Français, Русский

İtalya’da, 9 Mart 2020 günü, polis memurları ve askerler Milan’ın ana tren istasyonundan ayrılan yolcuları kontrol ediyorlar. İtalya Başbakanı Giuseppe Conte 8 Mart’ın erken saatlerinde yeni korona virüsünün yayılmasını önleme amacıyla ülkenin kuzey bölgesinde karantina ilan etti. (AP aracılığıyla Claudio Furlan/LaPresse)

Güncelleme: 25 Mart 2020

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) COVID-19 virüs (yeni korona virüsü) yayılımını 11 Mart 2020 tarihinde küresel salgın olarak tanımladı ve WHO verilerine göre vakaların sayısı dünya çapında artmaya devam ediyor. Salgına dair gelişmeleri takip etmek için Johns Hopkins Üniversitesi Korona Virüsü Kaynak Merkezi güvenli ve güvenilir bir kaynak.

Dünyanın her yerindeki gazeteciler kamuoyunu virüse ve devletlerin onunla mücadelesine dair bilgilendirmek için kilit bir rol oynuyorlar. Bu da demek ki medya mensuplarının seyahat, röportajlar ve çalışmaları gereken lokasyonlar nedeniyle hastalık kapma potansiyelleri var.

Yeni gelişmeler olduğunda ve yeni bilgilere ulaşıldığında ilgili kurumlar güncel sağlık tavsiyeleri ve son dakika haberlerini açıklayacaklar. Salgını haberleştiren gazetecilerin gündemi takip etmek ve son tavsiye ve kısıtlamaları öğrenmek için WHO bilgilerini ve yerel sağlık kurumlarını izlemeleri gerekiyor.

SAHADAYKEN GÜVENDE OLMAK

Geniş çaplı uluslararası seyahat kısıtlamalarının getirilmesi sayesinde, medya çalışanlarının büyük çoğunluğu yakın gelecekte yerel olarak çalışacaklardır. Hızlı ilerleyen ve çabuk değişen bir durum nedeniyle yurt içinde veya dışında gideceğiniz her görevin yüksek ihtimalle değişikliklere maruz kalacağını göz önünde tutun.

COVID-19 salgınını haberleştirmeyi düşünenler aşağıdaki güvenlik bilgilerini dikkate almalılar:

Ön Hazırlık

* Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) verilerine göre yaşlı insanlar ve kronik sağlık sorunu olan bireyler yüksek risk altında. Eğer bu risk kategorilerine dahilseniz, sizi halk ile doğrudan temasa mecbur edecek haberlere dahil olmamalısınız. Hamile olan çalışanlar da buna dikkat etmeli.

* Bir BuzzFeed haberinde işlendiği üzere ve Addis Ababa ABD elçiliğinin kısa süre önce yayınladığı, belli milletlerden yabancılara yönelik düşmanca ve şiddet içeren saldırılara dair uyarıya göre, medya yöneticileri COVID-19 salgınını haberleştirecek çalışanlarını seçerken belli milletlerden olanların ırkçı saldırılara maruz kalabileceğini göz önünde bulundurmalı. Virüs yayılmasını sürdürdükçe benzeri saldırıların sıklaşacağı tahmin ediliyor.

* Görev başında hastalanırsanız size yardım etmek ve destek vermek için nasıl bir planları olduğunu yöneticinizle konuşun. Kendinizi uzun süre izole etmeniz ve/veya kapalı bir bölgede ya da karantina altında kalma olasılıklarını da göz önüne alın.

Psikolojik Sağlık

* COVID-19 salgınını haberleştirecekseniz, akrabalarınız yüksek ihtimalle bundan dolayı endişelenebilir ve strese girebilirler. Riskler ve endişelerine dair onlarla konuşun. Gerekliyse akrabalarınızı çalıştığınız kurumun sağlık danışmanlarıyla konuşturun.

* COVID-19 salgınının etkilediği bir lokasyonda veya bölgede haber yapmanın olası psikolojik etkilerini göz önüne alın; özellikle de bir sağlık merkezi, izolasyon alanı veya karantina bölgesine gidiyorsanız. DART Gazetecilik ve Travma Merkezi travmatik konuları işleyen haberciler için faydalı bir kaynaktır.

Enfeksiyondan & Başkalarına Bulaştırmaktan Kaçınma

* Şu anda birçok ülkede sosyal/fiziksel mesafe yöntemiyle korunma uygulanıyor. Sağlık kurumu, yaşlılar yurdu, hasta bir insanın evi, morg, karantina bölgesi, dar ve kalabalık bir sosyal alan (dar alanda inşa edilmiş gecekondu mahallesi veya Brezilya’daki favela denen varoşlar gibi), hayvan pazarı ve/veya çiftliğine gidecekseniz oradaki hijyen koşullarını önceden araştırın. Şüpheleriniz varsa gitmeyin. Enfeksiyondan kaçınmak için standart öneriler aşağıdaki gibi:

* Herkesten en az 2 metre uzak durun; özellikle de hapşırma ve öksürme gibi solunum yolları rahatsızlıkları belirtileri gösterenlerin yanındayken dikkatli olun.

* Gazeteciler röportaj esnasında bilhassa hastalık belirtisi gösterenler, yaşlılar, kronik sağlık sorunları olanlar, semptom gösterenlerin yakınları, COVID-19 hastalarına bakım veren sağlık görevlileri ve yüksek risk taşıyan meslek sahipleri ile konuşurken mümkün olan en güvenli mesafede durmalı.

* Ellerinizin tamamını sık sık ve gerektiği şekilde, sıcak su ve sabun kullanarak en az 20 saniye yıkayın. Ellerinizin düzgünce kurulandığından emin olun. Elleri düzgünce yıkayıp kurulamaya dair faydalı bir rehber WHO İnternet sitesinde bulunabilir.

* Sıcak su ve sabun yoksa antibakteriyel jel veya mendil kullanın ama mutlaka sıcak ve su bulur bulmaz gene ellerinizi yıkayın. (CDC %60 üzeri ethanol veya %70 üzeri izopropanol içeren alkol bazlı jellerin kullanımını tavsiye ediyor). Elinizi düzenli olarak yıkama rutininizin yerine el dezenfektanı kullanmayı alternatif olarak düşünmeyin.

* Hapşırırken ve öksürürken daima ağzınızı ve burnunuzu kapatın. Kağıt mendile öksürdüğünüz veya hapşırdığınızda derhal güvenli ve gerekli olduğu şekilde çöpe atın ve ardından ellerinizi düzgünce yıkamayı unutmayın.

* Bir BBC haberinde de işlendiği üzere, yüzünüze, burnunuza, ağzınıza, kulaklarınıza vs dokunmaktan kaçının.

* El sıkmaktan, kucaklaşmaktan ve/veya öpüşmekten kaçının. Bunların yerine dirsek veya bacak ile selamlaşmayı tercih edin.

* Başka insanların temas ettiği bardak, tabak ve çatal-bıçak ile yemek ve içmekten kaçının.

* Habere gitmeden önce tüm mücevher ve saat gibi takılarınızı çıkartın; COVID-19 virüsünün pek çok farklı yüzeyde farklı sürelerce canlı kalabileceğini unutmayın.

* Gözlük takıyorsanız düzenli aralıklarla sıcak su ve sabunla temizleyin.

* Ne giyeceğinize bazı kumaşları silip temizlemenin diğerlerine göre daha kolay olduğunu göz önüne alarak karar verin. Haberden dönüşte tüm güysiler deterjan ile yüksek ısıda yıkanmalı.

* Görev yapacağınız yere nasıl gideceğinizi ve döneceğinizi planlayın. Yoğun saatlerde toplu taşıma kullanmaktan kaçının ve inerken mutlaka ellerinize alkol bazlı jel sürün. Kendi aracınızla seyahat ediyorsanız araçtaki hasta bir kişinin diğerlerine de hastalık bulaştırabileceğini bilin.

* Yorgun insanların hijyen kurallarını uygularken hata yapmaları daha kolay olacaktır; düzenli molalar verin ve enerjinize/yorgunluk düzeyinize dikkat edin. İşe giderken veya dönüş yolunda uzun süreli araba kullanmak gerekiyorsa bunu da hesaba katın.

* Salgından etkilenmiş bir bölgeye girmeden önce, oradayken ve ayrıldığınızda mutlaka ve daima ellerinizi sıcak su ve sabunla iyice yıkayın.

* Hastalık belirtileri gösterirseniz, özellikle de ateş ve solunum güçlüğü çıkarsa, nasıl sağlık hizmeti alacağınızı bilin. Devletlerin sağlık kurumlarının çoğu hastalığı başkalarına bulaştırmaktan kaçınmak amacıyla kendinizi karantinaya almanızı öneriyor. Eğer salgından ağır biçimde etkilenmiş bir bölgedeyseniz kalabalık sağlık merkezlerine gittiğinizde COVID-19 taşıyan hastalarla karşılaşma, dolayısıyla hastalık kapma ihtimalini artırma riski vardır.

* Yumurta ve eti sadece pişmiş olarak tüketin.

Cihaz Güvenliği

* Yaka mikrofonlarının yerine güvenli bir uzaklıktan tutulabilecek yöneltmeli mikrofonları tercih edin.

* Mikrofon süngerleri her görevden sonra düzgün şekilde yıkanmalı ve dezenfekte edilmeli. Hastalığı yaymaktan kaçınmak için süngeri nasıl güvenli biçimde çıkarabileceğinizi sorup öğrenin.

* Tüm ekipmanları daima Meliseptol gibi hızlı etki eden antimikrobik mendillerle temizleyin ve sonrasında tamamen dezenfekte edin. Cep telefonları, tabletler, kablolar, prizler, kulaklıklar, taşınabilir bilgisayarlar, sabit diskler, kameralar, basın kimlikleri ve boyun askıları, ayrıca kullandığınız her tip diğer ekipman dezenfekte edilmelidir.

* Geri döndüğünüzde mutlaka tüm ekipmanı dezenfekte ettirin ve ekipmandan sorumlu olanları bunu yapmaları için önceden uyarın. Ekipman sorumlularının dezenfekte işlemini güvenli bir şeklide yapabilmek için eğitim almalarını sağlayın. Göreve giden hiçbir ekipmanın sorunlusu tarafından temizlenmeden ortalıkta bırakılmayacağından emin olun.

* Eğer hiçbir dezenfektana erişiminiz yoksa, doğrudan güneş ışığının virüsleri öldürebileceğini belirtmekte fayda var. En kötü durum senaryosu olarak ve sadece başka bir alternatifinizin olmadığı durumlarda ekipmanı uzun saatler boyunca doğrudan güneş ışığına maruz bırakabilirsiniz. Bunun ekipmanda renk aşınması veya başka hasarlara yol açabileceğini de bilin.

* Göreve bir araç ile gidiyorsanız içinin her görev dönüşünde eğitimli bir ekip tarafından temizlendiğinden emin olun. Kapı kolları, direksiyon, yan aynalar, baş destekleri, emniyet kemerleri, ön panel ve pencere açma kolları/düğmeleri bilhassa dikkat edilmesi gereken parçalar.

Kişisel Korunma Ekipmanı (KKE)

Herhangi bir KKE’nı (tek kullanımlık eldivenler, yüz maskeleri, koruyucu önlükler ve tek kullanımlık ayakkabı kılıfları) güvenli şekilde takıp çıkarırken en iyi güvenlik pratiklerine sıkı şekilde sadık kalmak gerekiyor. CDC kaynaklı genel bilgilendirme için lütfen buraya tıklayın. Hastalık bulaşma riski çok yüksek, bu önlemleri hafife almayın.

* Sağlık kurumu veya morg gibi hastalıktan etkilenmiş bir lokasyonda çalışıyorsanız kullanıp atılabilir ayakkabılar giyin veya su geçirmez ayakkabı kılıfları kullanın; her ikisini de mekanı terk eder etmez silmek veya yıkamak gerekir. Su geçirmez kılıf kullanıyorsanız mekanı terk etmeden önce çöpe atılmalı ve asla tekrar kullanılmamalı.

* Salgından etkilenmiş bir alanı veya sağlık kurumunu ziyaret edecek veya orada çalışacaksanız koruyucu eldiven kullanın. Sağlık çalışanlarının kullandığı tipte yüz maskesi veya koruyucu tulum benzeri tıbbi KKE de gerekli olabilir.

Yüz Maskeleri

CDC ve WHO hastalık belirtisi görülmeyen insanların maske takmasının gerekli olmadığı konusunda hemfikir; eğer ki yerel yetkililerce aksi söylenmedikçe, hastane gibi riskli bir yerde değilseniz veya COVID-19 taşıdığından şüphelenen bir hastaya bakmıyorsanız. Lütfen pek çok ülkede cerrahi KKE bulma sıkıntısı olduğunu hatırlayın; bu tip ekipmanı kullanmak bu sıkıntıları artırabilir. Maske takıyorsanız aşağıdaki tavsiyelere uymalısınız:

* Maske takmak gerekliyse, standart “cerrahi” maskeden ziyade bir N95 maskesi (veya FFP2 / FFP3) önerilir. Maskenin burnunuzun kemerine ve çenenize iyice oturduğundan emin olun; aradaki boşluklar minimum olsun. Sakal veya bıyığınızı gerektiği şekilde düzenli olarak kesin.

* Maskeye dokunmaktan kaçının, sadece saplarından tutarak çıkarın. Maskenin önüne asla dokunmayın.

* Maskeyi çıkardıktan sonra daima ellerinizi sabun ve sıcak su ile yıkayın veya alkol bazlı bir el temizleyicisi (%60 üzeri ethanol veya %70 üzeri izopropanol içeren) ile silin.

* Maskeyi nemlenince hemen yeni, kuru bir maske ile değiştirin.

* Maskeleri asla ikinci kere kullanmayın ve maskeleri daima kapalı bir torba içinde atın.

* Maskenin kişisel korunmanın sadece bir parçası olduğunu unutmayın bunun yanında gözlerinize, ağzınıza, kulaklarınıza ve burnunuza dokunmamanız ve ellerinizi sıklıkla sıcak su ve sabun ile yıkamanız gerekir.

* Pamuklu veya tül maskeler hiçbir koşulda tavsiye edilmez.

* Maskeler lokasyona göre piyasada bulunmayabilir veya fiyatları aşırı yükselmiş olabilir.

Dijital Güvenlik

* COVID-19 salgını haberlerinden dolayı gazetecilerin İnternet üzerinde maruz kaldıkları düşmanlık düzeyi artabilir. Kendinizi saldırılara karşı korumak için CPJ’in tavsiyelerini okuyun.

* Devletler ve teknoloji şirketleri COVID-19’un yayılışını takip etmek için elektronik gözetleme yollarına giderek daha sık başvuruyorlar. Bunlardan biri de, Citizen Lab haberine göre, gazetecileri hedef almak için kullanılmış Pegasus casus yazılımını yaratan NSO Grubu. İnsan hakları koruyucuları bu gözetleme tekniklerinin sağlık krizi bittikten sonra insanları hedef almak için kullanılabileceğine dair endişeliler. Uluslararası Şeffaflık bu küresel gelişmeleri İnternet sitesinde takip ediyor.

* COVID-19 alakalı bağlantılara tıklarken veya dökümanları indirirken durup düşünün. Bir Electronic Fontier Vakfı haberine göre, suçlular mevcut sağlık krizi ve paniği avantaja çevirerek kişi ve kurumları cihazlarına zararlı yazılımlar yerleştirecek sofistike tuzaklarla hedef alıyorlar.

* Sosyal medya kullanırken COVID-19 ile alakalı linklere tıklarken dikkatli olun; bazıları sizi zararlı yazılımların cihazınıza bulaşacağı sitelere götürüyor olabilir.

* Bireyleri hedef alan COVID-19 Tracker gibi fidye yazılımlarına karşı uyanık olun

* WHO gibi güvenilir kaynakların COVID-19 hakkında güncel bilgi sunan haritaları şifre çalmak için kullanılan zararlı yazılımlar içerebilir.

* The Guardian haberinde işlendiği üzere, devlet sponsorluğunda yayılabilecek yanlış bilgiye karşı da genel olarak yanlış bilgilendirme konusunda da dikkatli olun; WHO bu konuya özellikle dikkat çekti ve BBC altını çizdi. WHO sitesinde yanlış bilgilere dair bir rehber bulunuyor.

* Mesajlaşma uygulamaları üzerinden paylaşılan COVID-19 bilgilerine şüpheyle yaklaşın, yalan haber veya şaka içerebilirler.

* COVID-19 alakalı içeriğin Facebook üzerinde artık insanlar yerine yapay zeka tarafından yönetildiğini ve bunun bazı meşru içeriğin yanlışlıkla silinmesine neden olduğunu bilin.

* COVID-19 haberciliğini yakından takip etmesi beklenecek otoriter rejimlerin yönettiği ülkelerde veya bu ülkelere dair haber yaparken risklerin farkında olun. CPJ’in altını çizdiği üzere, belli devletler salgının yayıldığını gizlemek isteyebilir ve bu amaçla medyaya sansür getirebilir ve/veya aksi yönde haber yapanları cezalandırabilir.

Görev Esnasında Fiziksel Güvenlik

* İtalya, Kolombiya ve Hindistan’da örnekleri görüldüğü üzere, gazeteciler bir hapishane veya gözaltı merkezinde haber yapacaklarsa mahkumların protesto eylemleri ve/veya ayaklanmaları durumunda oluşacak risklere karşı uyanık olmalı.

* ABD, İrlanda, Filistin ve İran’da örnekleri görüldüğü üzere, bazı devletler COVID-19 salgını sebebiyle gerçekleştirilen tahliyeler vasıtasıyla hapishanelerdeki mahkum nüfusunu düşürmekteler; bunun suç oranlarında yükselmeye yol açması potansiyeline dikkat edin. Kıtlık oluşması durumunda yağma ve hırsızlık ihtimallerini yükseltebilir.

* CPJ’in altını çizdiği üzere, otoriter rejimler tarafından yönetilen ülkelerde bulunan gazeteciler COVID-19 haberleri yüzünden gözaltına alınma veya tutuklanma tehlikesine karşı uyanık olmalılar.

* Uluslararası seyahat gerektiren bir habere gidebilecek durumdaysanız (aşağıdaki gibi) varış noktanızdaki son güvenlik durumundan haberdar olun. Bugüne dek İsrail, Brezilya, Pakistan, Kıbrıs, Reunion ve Ukrayna’da tekil şiddet olayları ve protestolara rastlandı. Irak ve Hong Kong’da halihazırda mevcut protestolar bazı durumlarda COVID-19 salgını sebebiyle daha da şiddetlendi.

Uluslararası Seyahat Gerektiren Görevler

Dünya çapındaki seyahat kısıtlamaları nedeniyle uluslararası seyahat şu anda aşırı derece zor ve giderek seyrekleşiyor. Eğer bir yurtdışı görevi aldıysanız aşağıdakilere dikkat etnelisiniz:

* Acilen varacağınız nokta için gerekli tüm aşıları olduğunuza ve hastalıktan korunma önlemlerini aldığınıza emin olun. Gösterebileceğiniz diğer hastalık belirtilerine dair olası kafa karışıklığını önlemek için grip aşısı olmayı düşünebilirsiniz.

* Seyahat sigortanızı kontrol edin. Bazı devletler sayıları giderek artan bazı ülkelere seyahat etmeye dair farklı düzeylerde uyarılar yaptılar. Büyük Britanya, Amerika Birleşik Devletleri ve Fransa bunlardan bazıları. Sigortanızın COVID-19 alakalı seyahati kapsamıyor olabileceğinin farkında olun.

* Katılmayı düşündüğünüz herhangi bir etkinliğin durumunu düzenli aralıklarla kontrol edin. Çok sayıda ülkenin belli sayıların üzerinde insanın toplanmasını yasakladığını dikkate alın.

* Varış noktanızdaki mevcut ve/veya getirilecek seyahat kısıtlamalarından haberdar olun. Zaman ilerledikçe yabancılara seyahat yasağı veya kısıtlamaları getirilmesi olasıdır.

* Hastalık kapmanız durumunda ne yapacağınıza dair bir planınız mutlaka olsun. Şehir merkezlerinin, belli bölgelerin ve/veya bütün ülkenin az uyarı yapılarak veya hiç uyarı olmaksızın kapatılması ve karantinaya alınması ihtimalini hesaba katın. Bazı kurumlar ve işverenlerin salgından etkilenen ülkelerdeki çalışanları için tahliyeye hazırlık protokollerini yükselttiklerini bilin.

* Dünya çapında pek çok sınır kapatıldı. Yeni gelecek kapatmaların yaşanması olası; hastalık kapma durumunda uygulayacağınız plana bu da dahil olmalı.

* Hastaysanız seyahat etmeyin. Pek çok uluslararası ve bölgesel havaalanı ve diğer seyahat noktalarında katı sağlık kontrol tedbirleri uygulanıyor. Yolcular kontrole tabi tutulabilir ve mecburi karantina veya izolasyona alınabilirler.

* Havayollarının pek çok lokasyona giden veya buralardan gelen uçuşları iptal etmeleri nedeniyle uçuş seçeneklerinin dünya çapında kısıtlandığının farkında olun. COVID-19 başka ülkelerde önemli oranlarda yayılırsa başka uçuşlar da iptal edilebilir.

* Tam para iadesi veren uçak biletlerinden satın almalısınız. IATA verilerine göre, COVID-19 pek çok havayolu şirketine ağır mali yükler getiriyor ve Avrupa’nın en büyük bölgesel havayolu şirketi olan FlyBe’nin kısa zaman önceki kapanmasının sebebi olduğu söyleniyor.

* Yanınıza neler almanız gerektiğini gözden geçirin. Panik yüzünden artan satışlar sayesinde yüz maskesi, el dezenfektanı, sabun, konserve yiyecek ve tuvalet kağıdı gibi belli ürünlerin bulunamadığına dair haberler var. Grevler ve/veya COVID-19 sebebiyle işgücü azalması durumunda seyahat edeceğiniz yerde vaziyetin kötüleşebileceğini dikkate alın.

* Ürdün gibi kısıtlı su kaynaklarına sahip ülkelerde artan talep sebebiyle susuzluk görülebileceğine dikkat edin.

* Varış noktanız için vizenizin geçerliliğini kontrol edin. Çok sayıda ülke mevcut verilmiş vizeleri iptal etti.

* Seyahat ettiğiniz ülkenin COVID-19 taşımadığınıza dair tıbbi bir rapor isteyip istemediğini kontrol edin. Bazı örnekler burada görülebilir.

* Uçuş planlarınızı esnek tutun ve sağlık kontrol tedbirlerini ve ateş kontrol noktalarını göz önüne alarak uluslararası havaalanlarında fazladan zamanınızın olmasına dikkat edin. Aynı durum tren istasyonları, limanlar ve uzun mesafeli otobüs otogarları için de geçerlidir.

* Seyahat ettiğiniz ülkedeki son dakika gelişmelerinden haberdar olun. Suudi Arabistan ve Rusya gibi ülkeler belli ülke vatandaşlarının sadece belirli havaalanları ve terminaller üzerinden giriş yapmalarına izin veriyorlar.

* Bulunduğunuz ülke veya şehirde seyahat kısıtlamalarından haberdar olmak için yerel kaynakları aralıksız takip edin.

Görev Sonrasında

* Sağlık durumunuzu gözlemleyerek hastalık belirtisi gösterip göstermediğinizi kontrol edin

* Salgından yüksek oranda etkilenmiş bir bölgeden dönüyorsanız neredeyse kesin olarak kendinizi izole etmeniz gerekecektir. Lütfen ilgili devlet tavsiyelerini kontrol edin.

* COVID-19 üzerine son gelişmeleri ve bulunduğunuz ve gideceğiniz yerlerde uygulanan karantina ve izolasyon prosedürlerini takip edin.

* Bulunduğunuz ülkedeki duruma göre, döndükten sonra 14 gün içerisinde yakın temasta bulunduğunuz kişilerin isimleri ve numaralarından bir liste oluşturmayı düşünebilirsiniz. Eğer belirti göstermeye başlarsanız bu insanları tespit etmek için faydalı olacaktır.

Hastalık Belirtisi Gösteriyorsanız

* Ne kadar hafif olursa olsun, eğer COVID-19 belirtileri gösteriyorsanız veya göstermeye başladıysanız, yöneticilerinizi arayın ve havaalanı veya bulunduğunuz diğer seyahat noktasından evinize gidebilmeniz için uygun bir taşıma biçimine onlarla beraber karar verin. Taksiye binmeyin.

* Kendinizi ve çevrenizi korumak için WHO, CDC veya yerel sağlık otoritesinin tavsiyelerine uyun.

* Belirtiler başladıktan sonra en az 7 gün evden çıkmayın. Böylece çevrenizdekilere bulaştırmazsınız.

* Planlı olun ve yardım isteyin. İşvereninizden, arkadaşlarınızdan, akrabalarınızdan sizin için alışveriş yapmalarını ve kapınızın önüne bırakmalarını isteyin.

* Mümkün oldukça evinizdeki diğer insanlarla aranızda en az 2 metre mesafe tutun.

* Mümkünse yalnız uyuyun.

* Evde sizinle yaşayan başkaları varsa herkes için 14 günlük izolasyon uygulanmalı. Buna dair faydalı bir rehber için burayı tıklayın. Yayılmayı önlemek için banyo, tuvalet ve mutfak kullanımına özellikle dikkat etmeli.

* Ellerinizin tamamını düzenli olarak su ve sabunla en az 20 saniye yıkayın.

* Yaşlılar ve kronik sağlık sorunları olanlar gibi risk altındaki kişilerden elden geldiğince uzak durun.

* Kendinizi izole ettiğiniz dönemde belirtileriniz hissedilir şekilde kötüleşmedikçe kendinizi karantinaya almak için sağlık hizmetlerini aramanıza gerek yoktur.

CPJ’in Güvenlik Kiti gazetecilere ve haber merkezlerine fiziksel, dijital ve psikolojik güvenlik alanlarında temel bilgi alabilecekleri kaynakları ve araçları sunuyor; bunlar arasında halk ayaklanmaları ve seçimleri haberleştirme de mevcut.

Yayın Tarihi

Bunu beğendiniz mi? Çalışmalarımızı desteklemek için