2025 yılında en çok gazeteci hapseden ülkeler arasında Çin, Myanmar ve İsrail ilk sıralarda geldiler
New York, 21 Ocak 2026 — Gazetecileri Koruma Komitesi’nin (CPJ) yeni raporuna göre beş yıldır üst üste 300’den fazla gazeteci yıl sonunda parmaklıklar ardındaydı. 1 Aralık 2025 günü yapılan sayıma göre Çin, Myanmar ve İsrail en çok gazeteci hapseden ilk üç ülke oldular; onları Rusya ve Belarus takip etti.
CPJ 2025 sonunda dünya çapında toplam 330 gazetecinin mesleki faaliyetleri nedeniyle hapsedildiklerini tespit etti. Bu CPJ’in kayıt tutmaya başladığı 1992’den bu yana belirlenen üçüncü en yüksek sayı ve 2024 yıl sonunun rekoru olan 384 sayısına çok yakın sayılır. Dünya çapında otoriteryanizmin yükseldiği ve karışıklıkların çoğaldığı bir ortamda cezaevlerindeki gazetecilerinin sayısı da düşmemekte direniyor.
Bunun da ötesinde, gazeteciler acımasızca ölümcül olabilecek koşullarda tutuluyorlar. CPJ’in 2025 hapishane sayımında belgendiği üzere, hapishanelerde bulunan gazetecilerin neredeyse üçte biri kötü muameleye maruz kalıyor ve bunlardan %20’si işkence gördüğünü veya dövüldüğünü söylüyor. CPJ’in analizlerine göre 1992 yılından bu yana işkence ve darp vakalarında en çok artış görülen ülke İran; onu İsrail ve Mısır izliyor.
CPJ CEO’su Jodie Ginsberg: “Otokrasiler de demokrasiler de muhalefeti ezmek ve bağımsız haberciliği bastırmak için gazetecileri hapsediyorlar” dedi. “Hapsedilen her gazeteci toplumun haber alma hakkına vurulmuş bir darbedir.
Bu sayım esnasında yedisi Hong Kong’da olmak üzere hapishanelerinde toplam 50 gazeteci bulunan Çin üç yıldır dünyanın en çok gazeteci hapseden ülkesi olma ünvanını elinde tutuyor. Bu vakalar arasında CPJ’in Uluslararası Basın Özgürlüğü Ödülü sahiplerinden Jimmy Lai ve Dong Yuyu da var. CPJ’in araştırmalarına göre Çin rutin olarak gazetecileri terörist faaliyet veya yabancı bir ülkeden fon alma gibi devlete karşı işlenen suçları işledikleri iddialarıyla hedef alıyor. Benzer eğilimler 2025 yılında dünyanın başka yerlerinde de görüldü: cezaevlerindeki gazetecilerin %61’i devlete karşı işlenen suçlar nedeniyle hapiste.
2024 yılında üçüncü en çok gazeteci hapseden ülke olan Myanmar 1 Aralık 2025 itibariyle hapisteki 30 gazeteci ile ikinciliğe yükseldi. CPJ’in tespitlerine göre 2021 yılındaki askeri darbeden bu yana ülkedeki basın özgürlüğü gerilemekte.
2024’ün en çok gazeteci hapsedenleri arasında ikinci gelen İsrail, ateşkese ve tutuklu mübadelesine karşın 1 Aralık’ta parmaklıklar arkasında bulunan 29 Filistinli gazeteci ile sadece üçüncülüğe geriledi. Bu gazetecilerin çoğunluğunun tutuklanmasının bir gerekçesi veya yasal dayanağı yok ve mahkemeye çıkarılmadan keyfi bir şekilde tutuluyorlar. Keyfi tutuklamalar kamuoyunun bilgi alma hakkını kısıtlayan İsrail’in uzmanlar ve insan hakları grupları tarafından soykırım olarak tanımlanan faaliyetlerini gizleme yöntemlerinden bir tanesi; bununla beraber İsrail güçlerinin gazetecileri benzeri görülmemiş düzeyde hedef alarak öldürmeleri, gazetecilere ve haber kurumlarına karşı sürdürülen itibarsızlaştırma kampanyaları ve gazetecilerin dışarıdan bağımsızca Gazze’ye girişlerinin engellenmesi de sayılabilir.
1 Aralık 2025 günü toplamın üçte birine denk gelen 110 hapis gazeteciyle Asya en çok gazeteci hapsedilen bölge olma ünvanını 2025’te de korudu. Bu yılın önderleri olan Çin ve Myanmar’ın dışında baskıların giderek arttığı Vietnam’da 16 gazeteci hapisteydi. Güney Asya’da Bangladeş dört gazeteciyi hapsetmişken, Hindistan’da iki gazeteci parmaklıklar arkasındaydı. Filipinler’de cezaevinde bulunan tek gazeteci neredeyse altı yıldır hükümsüz tutulan Frenchie Mae Cumpio.
Avrupa ve Orta Asya’da 96 gazeteci hapisteydi. Bölgenin en çok gazeteci hapseden ülkesi Rusya’da beşte ikisi Ukraynalılardan oluşan toplam 27 gazeteci cezaevlerinde bulunuyordu. Bu Ukraynalılar Rusya’nın Ukrayna’yı işgali üzerine haber yapmalarına misilleme olarak hapsedildiler. Belarus’un basın karşıtı operasyonlarının sonucunda 25 gazeteci cezaevinde ve Azerbaycan 2024’e kıyasla 13 kişilik bir artış ile 24 gazeteciyi hapiste tutuyor. Gürcistan’da Mzia Amaglobeli’nin çarptırıldığı ağır ceza ülkedeki kötüleşen basın özgürlüğü atmosferinin bir göstergesi.
Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgesinde 76 gazeteci cezaevindeydi. İsrail’in alıkoyduğu Filistinli gazetecilerin yanı sıra basın mensuplarını ve akrabalarını tutuklamayı sürdüren Mısır’da 18 gazeteci hapisteydi. Bu bölgedeki bazı ülkelerde tutuklamaların sayısında düşüş görüldü ancak basın özgürlüğüne saldırılar devam etti. 2019 yılında kendi rekoru olan 29 gazeteciyi hapiste tutan Suudi Arabistan’da sekiz; 2022 yılında 55 ile kendi rekorunu bulan İran’da ise son dönemdeki ayaklanmalar başlamadan önce beş gazeteci cezaevindeydi.
1 Aralık 2025 günü Afrika bölgesinde 42 gazetecinin hapiste olduğu tespit edildi. Eritre’de aynı 16 gazeteci en azından 20 yıldır yasal statüleri, sağlık durumları ve nerede oldukları bilmeksizin cezaevinde. Etiyopya’da hapsedilen beş gazeteci Amhara bölgesinde süren çatışmaları haberleştirdikleri için terörizm suçlamalarıyla yargılanacaklar. Senegal’de hükümetin basının faaliyetlerini suç olmaktan çıkarma taahhüdüne karşın yetersiz delillere rağmen ömür boyu hapis cezası alan René Capain Bassène halen cezasını çekiyor.
Yolsuzluk haberlerini kovalayan gazetecilerin siyasi baskıya maruz kalmasıyla bilinen Amerikalar bölgesinde sadece altı gazetecı hapisteydi. 1 Aralık itibariyle Venezuela’da üç gazeteci hapisteydi fakat Ocak 2026’da Başkan Nicolás Maduro’nun ABD güçleri tarafından ele geçirilmesinden sonra bunlardan en az ikisinin serbest bırakıldığı haberlere yansıdı. Uluslararası Basın Özgürlüğü Ödülü sahibi José Rubén Zamora ceza hukukunu bağımsız haberciliği sindirmek için kullanan bir ülke olan Guatemala’da keyfi şekilde tutuklu. 1 Aralık 2025 günü ABD’de hiçbir gazeteci hapiste değildi. Başkan Donald Trump’ın ikinci defa seçilmesinden bu yana ülkede gazeteciler haberciliklerinden dolayı hapsedildiler, tutuklandılar ve engellendiler.
1 Aralık 2025’te cezaevlerinde bulunan gazetecilerin çoğunluğu siyaset alanında haber yapıyorlardı. CPJ’in verilerine göre bu yılki sayıma dahil olan gazetecilerin %26’sı beş yıl veya daha uzun bir süredir hüküm giymeksizin özgürlüklerinden yoksunlar ki bu durum usulsüz gecikmeler olmadan adil yargılama gerektiren uluslararası kanunlara aykırı.
2025 yılında 116 gazeteci cezaevinden çıktı. CPJ hapisteki ve yeni serbest bırakılmış gazetecilere hukuk, sağlık, travma ve diğer sağlıkla ilgili alanlarda doğrudan destek sunuyor. Son beş yıl içerisinde CPJ’den hapislik sırasında veya sonrasında destek alan gazetecilerin oranı %200 arttı.
Artık CPJ’in veritabanında 1 Aralık 2024’te bugüne devletler tarafından 48 saaten uzun süre alıkonulan gazetecilere ve tahliyelere dair dinamik veri bulunuyor.
###
Gazetecileri Koruma Komitesi’ne dair:
Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ) dünya çapında basın özgürlüğünü savunan, kar amacı gütmeyen bağımsız bir kurumdur. Gazetecilerin serbestçe ve misilleme korkusu olmaksızın haber yapma haklarını koruruz.
CPJ’in yıllık hapishane sayımı 1 Aralık günü 12.01 A.M. itibariyle mesleki faaliyetleri nedeniyle hapiste olan gazetecilerin toplamıdır. Sayımda sadece CPJ’in yaptıkları haberler veya çalıştıkları kurumun yayınları nedeniyle hapsedildiklerini kesin tesipt ettiği gazeteciler yer alır. Devlet olmayan aktörler tarafından alıkonulan “kayıp” ya da “kaçırılmış” gazeteciler sayımda yer almaz.
CPJ gazetecileri, herhangi bir mecra üzerinden düzenli olarak haber aktaran veya kamusal meseleler hakkında yorum yapan veya gerçeklere dayalı bilgileri bir izleyici kitlesiyle paylaşan kişiler olarak tanımlamaktadır. Sayımda o yıl içerisinde cezaevine gönderilen veya serbest bırakılan gazeteciler yer almaz. Bu vakalara dair bilgileri cpj.org adersinde bulunabilir. CPJ’in listesine giren gazeteciler serbest bırakıldıklarına ve öldüklerine dair makul kesinlikte bilgi edinilene dek lisede kalırlar.
Medya iletişim: [email protected]